Sunce je emitovalo snažnu solarnu baklju koja je izazvala privremene prekide u radio-komunikacijama na Zemlji i pokrenula oblak plazme koji bi u utorak mogao dovesti do pojave polarne svjetlosti vidljive i na nižim geografskim širinama.
Izvor života na našoj planeti još jednom je pokazao svoju ogromnu snagu. Sunce je u nedjelju oslobodilo masivnu solarnu baklju iz regije sunčevih pjega poznate kao AR4436, koja je u tom trenutku bila okrenuta prema Zemlji.
Događaj, klasifikovan kao baklja klase M5.8, spada među umjereno jake solarne erupcije, ali je dovoljno snažan da izazove primjetne posljedice u svemirskom vremenu i na Zemlji.
Ova erupcija još je jedan znak da se trenutno nalazimo u periodu pojačane solarne aktivnosti, poznatom kao solarni maksimum.
Privremeni problemi u komunikacijama
Prvi talas energije stigao je do Zemlje brzinom svjetlosti. Elektromagnetno zračenje izazvalo je umjerene smetnje u visokofrekventnim radio-vezama iznad Atlantskog okeana i dijelova istočne Afrike.
Privremeni problemi zabilježeni su uglavnom u sistemima koje koriste avijacija i pomorski saobraćaj za navigaciju i prenos podataka na velikim udaljenostima.
Solarne baklje predstavljaju snažne eksplozije zračenja na površini Sunca. Naučnici ih dijele u klase A, B, C, M i X, pri čemu je klasa X najjača.
Dok su slabije baklje česte i uglavnom bez posljedica, baklje klase M mogu izazvati kratkotrajne smetnje u radio-komunikacijama, posebno u područjima okrenutim prema Suncu u trenutku erupcije.
Oblak plazme kreće se prema Zemlji
Pored zračenja, solarna erupcija izbacila je i veliki oblak magnetizovane plazme u svemir.
Riječ je o pojavi poznatoj kao izbacivanje koronalne mase (CME), tokom koje dio spoljnog sloja Sunčeve atmosfere biva izbačen u međuplanetarni prostor.
Oblak čestica kreće se brzinom od oko 650 kilometara u sekundi i trenutno putuje prema Zemlji.
Prema prognozama, očekuje se da će u utorak navečer „okrznuti“ Zemljinu atmosferu. Iako se ne predviđa direktan udar, čak i tangencijalni susret može izazvati geomagnetnu oluju i pojačanu pojavu aurore.
Ako vremenski uslovi budu povoljni, polarna svjetlost mogla bi biti vidljiva južnije nego inače, uključujući dijelove United Kingdom i sjeverne regije United States.
Službe za praćenje svemirskog vremena saopštile su da pažljivo nadziru kretanje oblaka plazme.
Prema trenutnim modelima, glavni dio materijala trebao bi proći izvan Zemljine orbite, ali stručnjaci ne isključuju mogućnost tangencijalnog udara ili dolaska udarnog talasa kasno 12. maja ili u ranim satima 13. maja prema univerzalnom vremenu.
Solarni maksimum
Ovakvi događaji nisu neuobičajeni. Sunce prolazi kroz prirodni ciklus aktivnosti koji traje oko 11 godina, a trenutno se nalazi u fazi vrhunca – solarnom maksimumu.
Tokom tog perioda povećava se broj sunčevih pjega, dok učestalost i intenzitet solarnih baklji i izbacivanja koronalne mase značajno rastu.
Savremeno društvo danas je mnogo osjetljivije na efekte svemirskog vremena zbog velike zavisnosti od tehnologije.
Geomagnetne oluje mogu uticati na elektroenergetske mreže, izazvati smetnje u radu satelita, GPS sistema i radio-komunikacija, a u pojedinim slučajevima dovesti i do prekida u snabdijevanju električnom energijom.
Stručne službe i svemirske agencije nastavljaju kontinuirano pratiti Sunce i razvijati modele za rano upozoravanje na potencijalno snažne solarne događaje.
Ipak, osim tehnoloških izazova, pojačana solarna aktivnost donosi i jedan od najljepših prirodnih fenomena – polarnu svjetlost, koja podsjeća na dinamične procese koji oblikuju naš kosmički prostor.