NASA je možda još 1976. godine pronašla prve znakove života na Marsu, ali su tadašnji naučnici zaključili da rezultati nisu dovoljno uvjerljiv dokaz biološke aktivnosti. Danas sve više istraživača smatra da je ta procjena možda bila pogrešna.
Misije Viking 1 i Viking 2 bile su prve automatske laboratorije koje su sletjele na Crvenu planetu s ciljem da istraže njenu površinu i pokušaju odgovoriti na jedno od najvećih pitanja moderne nauke – postoji li život na Marsu.
Viking 1 sletio je 20. jula 1976. godine u područje Chryse Planitije, dok je Viking 2 nekoliko sedmica kasnije stigao u Utopia Planitiju. Obje letjelice bile su opremljene instrumentima za izvođenje bioloških eksperimenata direktno na površini Marsa.
Eksperiment koji i danas izaziva rasprave
NASA je analizirala uzorke marsovskog tla dodavanjem hranjivih tvari kako bi utvrdila postoje li znakovi metabolizma karakteristični za mikroorganizme.
Eksperiment poznat kao Labeled Release, koji je osmislio mikrobiolog Gilbert Levin, dao je rezultate koji su podsjećali na reakcije živih mikroorganizama nakon dodavanja hranjivih materija.
Međutim, drugi instrument nije uspio otkriti organske molekule u uzorcima tla. Upravo zbog toga većina naučnika tada je zaključila da reakcije nisu uzrokovali živi organizmi, već nepoznati hemijski procesi.
Gilbert Levin se s tim nikada nije složio i do kraja života tvrdio je da je Viking zapravo registrirao moguće znakove života na Marsu.
Zašto se podaci ponovo analiziraju?
Gotovo pola stoljeća kasnije naučnici ponovo proučavaju rezultate Viking misije. U međuvremenu su novije misije na Marsu pronašle organske molekule, za koje se 1976. godine vjerovalo da ih tamo vjerovatno nema.
Osim toga, geolozi su otkrili stijene u kojima su se odvijale hemijske reakcije slične onima koje su na Zemlji povezane s djelovanjem mikroorganizama.
Neki stručnjaci smatraju da problem možda nije bio u instrumentima, već u načinu na koji su eksperimenti izvedeni. Jedna od teorija kaže da testovi nisu koristili vodik, koji pojedini zemaljski mikroorganizmi koriste kao izvor energije.
Postoji i mogućnost da se eventualni život na Marsu ne nalazi na samoj površini, već nekoliko centimetara ispod nje, gdje bi bio zaštićen od snažnog ultraljubičastog zračenja i gdje bi mogao postojati led, što povećava šanse za opstanak mikroorganizama.
Stari podaci dobijaju novu vrijednost
Astrobiolozi smatraju da negativan zaključak Viking misije možda nije trebao biti konačan, posebno zato što tadašnja tehnologija nije bila dovoljno napredna za otkrivanje svih organskih spojeva.
Zbog toga arhiva misije Viking danas ponovo privlači veliku pažnju, jer će buduće misije moći uporediti nove rezultate s mjerenjima starim gotovo 50 godina.
Ako naučnici jednog dana potvrde postojanje života na Marsu, morat će dokazati i da nije riječ o mikroorganizmima slučajno prenesenim sa Zemlje, već o autohtonom životu koji je nastao na Crvenoj planeti.