Naučnici su otkrili zanimljivu povezanost između misterioznih svjetala na nebu i nuklearnih testova iz perioda Hladnog rata. Analiza starih astronomskih podataka i izvještaja o neidentificiranim anomalnim pojavama (UAP) iz 1940-ih i 1950-ih godina sugerira da je nuklearno doba ostavilo trag na nebu, mnogo prije nego što je započela svemirska era, piše Science Alert.
„Naši nalazi pružaju dodatnu empirijsku podršku za postojanje UAP fenomena i njegovu moguću povezanost s aktivnostima nuklearnog oružja“, navode Stephen Bruehl sa Univerziteta Vanderbilt i Beatriz Villarroel sa Univerziteta u Stockholmu.
Između 1949. i 1958. godine, Opservatorij Mount Palomar provodio je veliko snimanje sjevernog neba. Tek decenijama kasnije, poređenjem sa novijim snimcima, naučnici su otkrili da se na starim fotografskim pločama nalazile svjetlosne tačke koje su kasnije nestale. Te pojave, poznate kao tranzijenti, dugo su se smatrale tehničkim greškama ili oštećenjima staklenih ploča.
Villarroel već godinama vodi projekat VASCO, koji ima za cilj otkrivanje takvih promjena na noćnom nebu. U ranijem radu iz 2021. godine njen tim je zaključio da svi tranzijenti ne mogu biti objašnjeni kao defekti, iako su mišljenja naučnika bila podijeljena.
U novoj studiji, Bruehl i Villarroel istražili su mogu li se ti tranzijenti povezati sa ljudskim aktivnostima, konkretno sa nadzemnim nuklearnim testovima SAD, SSSR-a i Velike Britanije, te s prijavama UAP-a (ranije poznatih kao NLO-i).
Rezultati su bili iznenađujući: tranzijenti su se pojavljivali 45% češće u danima oko nuklearnih testova, a najjača povezanost uočena je dan nakon testiranja, kada je vjerovatnost pojave svjetala bila 68% veća nego inače.
Kada su istraživači uporedili podatke s prijavama UAP-a, otkrili su i statistički značajnu vezu, za svaku dodatnu prijavu UAP-a u određenom danu, vjerovatnost pojave tranzijenta povećala se za 8,5%. Također, broj prijava NLO-a bio je blago povišen upravo u danima oko nuklearnih testova.
Iako rezultati ne nude konačan odgovor o prirodi ovih svjetala, oni snažno sugerišu da su tranzijenti i barem dio UAP pojava stvarni fenomeni, a ne tehničke greške. Da su to bile samo mrlje na pločama, ne bi se pojavile u određenim datumima koji se poklapaju s nuklearnim testovima.
Naučnici su isključili nekoliko objašnjenja, svjetla se nisu mogla pojaviti zbog radioaktivne prašine, niti zbog pristrasnosti promatrača, jer astronomi tada nisu znali za te pojave, a datumi testova nisu bili javno poznati.
„Bez obzira na to što se tranzijenti na kraju pokažu da jesu,“ navode autori, „naši rezultati pružaju sve više dokaza da su to stvarna zapažanja, a ne greške u materijalu.“
Studija je objavljena u naučnom časopisu Scientific Reports.