Iako je gotovo svaki pedalj Zemljine površine tokom historije istražen, kartiran i dokumentovan, okeani i dalje predstavljaju posljednju veliku nepoznanicu. Duboko ispod površine, u uslovima pritiska hiljadu puta većeg nego na kopnu, čitavi ekosistemi ostaju nedirnuti i neistraženi, nalik svjetovima iz naučne fantastike.
Istraživanja potvrđuju da je dosad obuhvaćeno tek oko pet posto okeanskog dna. Uprkos tome što su na kartama zabilježeni golemi podmorski rovovi i kanjoni, ekstremni uslovi dubina onemogućavaju temeljito istraživanje.
U Sredozemnom moru jedno od takvih mjesta nalazi se samo nekoliko kilometara od obale Sardinije. Kanjon Caprera, dubok oko 1.000 metara, smješten je na jednoj od najprometnijih pomorskih ruta između Italije i Francustke. Morska biologinja Ginevra Boldrocchi opisala ga je za CNN kao „jednu od posljednjih velikih granica Sredozemlja“.
Tokom misije neprofitne organizacije One Ocean Foundation, istraživači su u kanjon spustili daljinski upravljano vozilo (ROV). Umjesto očekivanog netaknutog okruženja, prizori na dnu bili su daleko od idiličnih. Iako su zabilježeni složeni ekosistemi bogati rijetkim spužvama, koraljnim mrežama i dubokomorskim ribama, uočeni su i teški tragovi ljudske aktivnosti – odbačene ribarske mreže i plastični otpad.
„Uočili smo rijetku populaciju gorgonija (vrsta koralja) koje rastu na mekom dnu, potpuno uništenu pod utjecajem dugih ribolovnih linija“, upozorio je jedan od članova tima.
Biologinja Boldrocchi pojasnila je da intenzivan pomorski promet proizvodi akustična ometanja, dok pridneni ribolov ostavlja direktne ekološke posljedice. „Mnoge životinje koje se smatraju ugroženima na kraju završe u mrežama i uginu“, istakla je.
Još više zabrinjava analiza uzoraka iz dubina Mediterana. Istraživači su u zooplanktonu pronašli tragove organskog pesticida DDT, koji je zabranjen još 1970-ih godina.
„Čak i ako su ove hemikalije zabranjene decenijama, i dalje ih pronalazimo posvuda. One utiču na hormone, rast i reprodukciju morskog života“, upozorila je Boldrocchi.
Fondacija One Ocean sada radi na tome da italijanske vlasti i Evropska unija proglase ovo područje zaštićenom morskom zonom (Marine Protected Area). Cilj je očuvanje jedinstvenih organizama koji su se prilagodili životu u mraku i pod ekstremnim pritiskom.
Slučaj kanjona Caprera potvrđuje da čak ni posljednje granice naše planete nisu oslobođene ljudskog utjecaja i da ih moramo zaštititi prije nego što bude prekasno.