Evropska svemirska agencija (ESA) objavila je revolucionarne snimke koji prvi put u historiji prikazuju Sunčeve polove, otvarajući novu eru u solarnoj nauci. Sonda Solar Orbiter, lansirana u februaru 2020. godine s misijom proučavanja naše zvijezde iz jedinstvene perspektive, uspješno je poslala prve slike i videozapise snimljene sa geografske širine od 17° južno na Suncu, otkrivajući cijeli južni pol.
Planete kruže oko Sunca u ravni ekliptike, što znači da sa Zemlje ne možemo vidjeti Sunčeve polove. Međutim, misija Solar Orbiter je genijalno dizajnirana s nagnutom orbitom. Zahvaljujući periodičnoj gravitacijskoj pomoći Venere, koju sonda koristi dok kruži u rezonanciji s planetom, Solar Orbiter je uspio postepeno povećati svoj nagib, dostigavši impresivnih 17° u odnosu na Sunčev ekvator nakon svog posljednjeg preleta Venere u februaru ove godine.
Korona, tok materijala i magnetski haos na polu
Snimke su napravljene 23. marta pomoću Ekstremnog ultraljubičastog slikovnika (EUI) misije, prikazujući pregrijani plin Sunčeve korone, najudaljenije atmosfere, koja dostiže milione stepeni. Tačan mehanizam kojim korona dostiže tako visoke temperature ostaje misterija koju istraživači žele otkriti. EUI promatra Sunce u ultraljubičastom svjetlu, energetičnijem od vidljivog svjetla, otkrivajući perjanice i lukove vruće plazme čiji oblik i ponašanje određuje solarno magnetsko polje.
Ako ste mislili da Sunčev pol izgleda slično ostatku naše zvijezde, tu se stvari mijenjaju. Naše Sunce je magnetska mašina, čije snažno magnetsko polje određuje njegovo ponašanje i pokreće solarni vjetar, te diktira solarne pjege i izbacivanja materijala. Trenutno se Sunce nalazi u periodu solarnog maksimuma, što znači povećanu aktivnost dok se polovi pripremaju za promjenu polariteta. Pogled na polove sada će nam pokazati šta se tamo dešava tokom ove promjene, piše Astronomy Magazine.
Prema saopćenju ESA-e, prvi pogled Solar Orbitera otkrio je da je magnetsko polje na južnom polu Sunca "trenutno u neredu". Snimci Polarimetrijskog i Helioseizmičkog Imager-a (PHI) pokazuju da je južni pol preplavljen i pozitivnim (plava) i negativnim (crvena) magnetskim poljima – kratkotrajni fenomen koji se javlja samo oko solarnog maksimuma. U narednih nekoliko godina, kada se polovi potpuno zamijene, trebali bi se ponovno smiriti u jedan magnetski polaritet.
"Terra incognita" više ne postoji, a ovo je tek početak
„Nismo znali šta tačno da očekujemo od ovih prvih posmatranja - Sunčevi polovi su doslovno terra incognita“, izjavio je vođa PHI tima Sami Solanki iz Max Planck Instituta za istraživanje Sunčevog sistema (MPS).
Ove prve slike su samo vrh ledenog brijega. Kompletan skup podataka, koji će sadržavati snimke oba solarna pola sa svih 10 instrumenata letjelice, neće stići u ruke naučnika do oktobra. Čak i to je samo početak: Solar Orbiter će nastaviti povećavati nagib svoje orbite u narednim godinama, te će do kraja decenije snimati Sunce sa geografske širine od 33°. Njegovo sljedeće "povećanje" dogodit će se na Badnje veče sljedeće godine, kada će proletjeti pored Venere i ponovo koristiti gravitaciju planete za podešavanje svoje orbite sa 17° na 24°.
„Sunce je naša najbliža zvijezda, davalac života i potencijalni poremetitelj modernih svemirskih i zemaljskih energetskih sistema, tako da je neophodno da razumijemo kako funkcioniše i naučimo predvidjeti njegovo ponašanje“, zaključila je Carole Mundell, direktorica nauke u ESA-i. „Ovi novi jedinstveni pogledi s naše misije Solar Orbiter početak su nove ere solarne nauke.“