Čak 95 posto Evrope zabilježilo je u 2025. godini iznadprosječne godišnje temperature, pri čemu su Ujedinjeno Kraljevstvo, Norveška i Island imali najtopliju godinu od početka mjerenja, navodi se u Izvještaju o stanju klime u Evropi 2025. (ESOTC), koji su izradili Evropski centar za srednjoročne vremenske prognoze i Svjetska meteorološka organizacija.
Izvještaj se temelji na radu oko 100 naučnika i daje sveobuhvatan pregled ključnih klimatskih promjena u Evropi. Prema podacima, temperature na kontinentu od sredine 1990-ih rastu za 0,56 stepeni Celzijusa po deceniji.
"Od 1980. godine Evropa se zagrijava dvostruko brže od globalnog prosjeka, što je čini najbrže zagrijavajućim kontinentom", izjavila je Celeste Saulo. Dodala je da su toplotni valovi sve češći i intenzivniji, te da su 2025. zabilježeni dugotrajni talasi vrućine od Mediterana do Arktičkog kruga.
Subarktička regija Fenoskandija, koja obuhvata Finsku, Norvešku i Švedsku, prošlog jula doživjela je toplotni val koji je trajao čak tri sedmice, s temperaturama do 30 stepeni unutar Arktičkog kruga. Maksimalnih 34,9 stepeni izmjereno je u mjestu Frosta. Također, arktičko otočje Svalbard zagrijavalo se tri do četiri puta brže od evropskog prosjeka.
U Turskoj su temperature prvi put dosegle 50 stepeni, dok je čak 85 posto stanovništva Grčke bilo pogođeno ekstremnim vrućinama blizu ili iznad 40 stepeni. Veliki dijelovi zapadne i južne Evrope, uključujući Španiju, Portugal, Francusku i jug Ujedinjenog Kraljevstva, suočili su se s više snažnih toplotnih valova tokom ljeta.
Španija je zabilježila najtoplije ljeto otkako se temperatura kontinuirano mjeri od 1961. godine. Visoke temperature dovele su i do razornih šumskih požara širom Pirinejskog poluotoka. Na nivou cijele Evrope izgorjelo je rekordnih 1.034.550 hektara, a stručnjaci upozoravaju da će se rizik od požara dodatno povećavati.
Toplotni valovi ozbiljno utječu i na bioraznolikost, posebno na livade morske trave u Sredozemlju, koje su ključne za morski ekosistem. "To su žarišta bioraznolikosti i važna staništa za razmnožavanje brojnih vrsta", istakla je Claire Scannell.
Istovremeno, područja s temperaturama ispod nule tokom zime sve su manja. Kombinacija visokih temperatura i manjka padavina dovela je do velikog gubitka snijega i leda. U martu 2025. snježni pokrivač u Evropi bio je oko 31 posto ispod prosjeka. Island je zabilježio drugo najveće topljenje leda u historiji, dok je grenlandski ledeni pokrivač izgubio 139 gigatona leda, podižući nivo mora za gotovo pola milimetra.
Izvještaj donosi i rijetke pozitivne vijesti. Treću godinu zaredom obnovljivi izvori energije proizveli su više električne energije u Evropi nego fosilna goriva, čineći 46,4 posto ukupne proizvodnje. Udio solarne energije dosegao je rekordnih 12,5 posto.
"Ali to nije dovoljno. Moramo ubrzati prelazak s fosilnih goriva", upozorio je Dušan Črenek.
Zaključak izvještaja je jasan: klimatske promjene u Evropi se ubrzavaju, a bez hitnih mjera posljedice će biti sve ozbiljnije.