Pandora je, iako finansijski i dimenzijama skromniji projekat od svemirskog teleskopa James Webb, ključni korak ka razumijevanju udaljenih svjetova i traganju za odgovorom na pitanje postoji li negdje u svemiru planet pogodan za život.
Ideja da je čovječanstvo ikada sumnjalo u postojanje planeta izvan našeg Sunčevog sistema danas zvuči skoro nevjerovatno. Sunce je sasvim obična zvijezda u jednoj od milijardi galaksija u svemiru. Ako se naš planetarni sistem mogao formirati iz plina i prašine preostalih nakon stvaranja Sunca, onda je logično da se planeti formiraju i oko drugih zvijezda.
Ipak, nauci su bili potrebni dokazi. Prvi je stigao 1992. godine otkrićem dvije planete u orbiti pulsara udaljenog 2300 svjetlosnih godina. Od tada je potvrđeno više od 6000 egzoplaneta, a sada znamo da gotovo svaka zvijezda ima barem jednu planetu. Keplerov teleskop, lansiran 2009., otkrio je najmanje 2300 njih, a James Webb, TESS, Hubble i brojni zemaljski teleskopi nastavili su lov na daleke svjetove, piše Time.
Za prvi kvartal 2026. planirano je lansiranje teleskopa koji ne liči ni na jedan dosadašnji instrument ovog tipa. Pandora je kompaktan i lagan svemirski teleskop mase 358 kilograma i širine nešto više od jednog metra, bez solarnih panela. U poređenju s masivnim Webbom od 7,5 tona, Pandora izgleda gotovo skromno.
Misija će trajati samo godinu dana, a cilj neće biti hiljade planeta već dvadeset pažljivo odabranih. Svaku će zvijezdu teleskop posmatrati do 24 sata u neprekidnom ciklusu, i to deset puta. Upravo ta upornost trebala bi otkriti da li na nekim od tih svjetova mogu postojati uslovi za život.
Direktno posmatranje egzoplaneta još uvijek je gotovo nemoguće, zvijezde su previše sjajne, a planete premale. Zato naučnici koriste dvije indirektne metode:
Radijalnu brzinu, koja otkriva nježno titranje zvijezde dok je planet gravitacijski povlači.
Tranzitnu metodu, koja prati vrlo sitno zatamnjenje svjetla zvijezde kada planet prođe ispred nje, efekat toliko blag da podsjeća na gašenje jedne sijalice među deset hiljada.
Tranzitna metoda otkriva mnogo više od pukog postojanja planeta. Mali dio svjetla zvijezde prolazi kroz atmosferu egzoplaneta i nosi informaciju o njenom hemijskom sastavu, što omogućava identifikaciju molekula poput vodika, vode, ugljikovog dioksida i dušika.
Ova metoda je već korištena na brojnim planetima, ali s različitim uspjehom. Pandora će zato više puta posmatrati iste planete i tako stvoriti najdetaljniju sliku do sada. Iako Webb ima neuporedivo moćnije instrumente, velika potražnja za njegovim vremenom onemogućava višednevna fokusirana posmatranja jedne zvijezde zbog čega će Pandora imati jedinstvenu ulogu.