Američki predsjednik Donald Trump i dio njegove administracije sve otvorenije pokazuju neprijateljstvo prema Evropskoj uniji, predstavljajući je kao birokratsku tvorevinu koja navodno potiskuje nacionalni suverenitet evropskih država. Međutim, takav pristup, upozorava autor analize Dalibor Rohac, mogao bi imati ozbiljne i dugoročne posljedice – ne samo za Evropu, već i za Sjedinjene Američke Države.
U tekstu se ističe da Evropa bez Evropska unija ne bi postala kontinent suverenih i stabilnih država, kako to zamišljaju kritičari EU-a, već prostor u kojem bi se ponovo aktivirali stari teritorijalni sporovi, nacionalističke ambicije i zamrznuti konflikti, nalik onima koji su obilježili Zapadni Balkan nakon raspada bivše Jugoslavije.
Autor upozorava da bi nestanak EU otvorio prostor političkim projektima zasnovanim na historijskom revizionizmu. Kao primjer navodi mađarskog premijera Viktor Orbána, čija politika, prema ocjeni autora, ima za cilj simboličnu i političku obnovu „Velike Mađarske“, često na štetu susjednih država poput Rumunije, Ukrajine ili Srbije.
U tom kontekstu spominje se i predsjednik Srbije Aleksandar Vučić, za kojeg se navodi da njeguje političko naslijeđe Slobodana Miloševića, vođe čija je politika devedesetih godina dovela do razornih ratova na Balkanu. Autor se pita bi li u takvim okolnostima teritorijalna pitanja ponovo postala legitimna politička tema u regionu.
Prema analizi, upravo je Evropska unija ključni faktor koji već decenijama sprječava ovakve scenarije. Sloboda kretanja, zaštita manjinskih prava i institucionalni mehanizmi za rješavanje sporova drže nacionalističke ambicije pod kontrolom. Bez EU, upozorava se, postali bi mogući i novi oružani sukobi ili dugotrajni „zamrznuti konflikti“ kakve danas vidimo u Transnistriji ili na Kosovu.
Autor dodatno naglašava da bi u slučaju slabljenja ili raspada EU-a značajnu ulogu preuzeli i globalni akteri, poput Rusije, koja bi iskoristila vakuum moći kako bi testirala jedinstvo NATO-a, uključujući i član 5 o kolektivnoj odbrani.
Podsjećajući na historiju, Rohac navodi da su Sjedinjene Američke Države već dva puta u 20. stoljeću naučile koliko su evropski ratovi opasni i za američke interese. Ulazak SAD-a u Prvi i Drugi svjetski rat nije bio pitanje izbora, već nužnosti.
Zaključno se ističe da američka podrška evropskoj integraciji nakon Drugog svjetskog rata nije bila čin naivnosti, već strateška odluka koja je osigurala decenije mira u Evropi i istovremeno učvrstila globalnu poziciju SAD-a. Razbijanje EU, upozorava autor, moglo bi poništiti taj historijski uspjeh.
„Ako bi Evropska unija bila srušena pod pritiskom Rusije i Trumpove Amerike, Amerikanci bi vrlo brzo shvatili da su slavili pogrešnu pobjedu“, zaključuje se u analizi.