Bijela kuća je razvila strategiju podjele NATO članica na one koje su „uzorne“ i one koje su „neposlušne“, dok administracija predsjednika Donalda Trumpa traži načine da kazni saveznike koji su odbili pružiti podršku tokom rata u Iranu.
Prema informacijama evropskih diplomata i zvaničnika odbrane, ovaj dokument služi kao pregled doprinosa članica i razvrstava ih u kategorije koje određuju buduće privilegije ili posljedice.
„Uzorci“ protiv „nepoželjnih“: Ko dobija naklonost Washingtona?
Ministar odbrane Pete Hegseth još je u decembru najavio ovaj koncept, ističući da će „uzorni saveznici“, poput Poljske, baltičkih zemalja, Južne Koreje i Izraela, uživati posebnu naklonost SAD-a.
S druge strane, države koje ne ispunjavaju svoje obaveze za kolektivnu odbranu ili su uskratile podršku tokom operacije „Epic Fury“ (Pentagonov naziv za operaciju u Iranu), suočit će se s ozbiljnim posljedicama.
Bijela kuća ne krije frustraciju saveznicima koji su, uprkos američkoj zaštiti, odbili pomoći u ključnim trenucima, poput deblokade Hormuškog tjesnaca. „Sjedinjene Države će to zapamtiti“, poručila je portparolka Bijele kuće Anna Kelly.
Selidba trupa kao glavno oružje kazne
Budući da postoji malo alternativa za potpuno povlačenje američkih vojnika iz Evrope, plan Trumpove administracije vjerovatno podrazumijeva njihovo premještanje iz jedne zemlje u drugu.
Poljska i Rumunija kao pobjednici, ove države bi mogle postati glavni korisnici američke naklonosti. Poljska već snosi gotovo sve troškove za 10.000 američkih vojnika, dok je Rumunija dozvolila korištenje baze „Mihail Kogălniceanu“ za vazdušne operacije u Iranu.
Države pod pritiskom su Španija, Francuska i Ujedinjeno Kraljevstvo našle su se na udaru jer su odbile ili odgađale zahtjeve SAD-a za pomoć, dok je Španija dodatno kritikovana zbog protivljenja cilju od 5 posto izdvajanja za odbranu.
Novi alati pritiska: Vježbe, prodaja oružja i povlačenje podrške
Osim premještanja trupa, administracija razmatra i druge mjere protiv saveznika koji su ocijenjeni kao „loši“: Otkazivanje ili smanjenje obima zajedničkih vojnih vježbi, ograničavanje ili uskraćivanje prodaje američkog naoružanja i vojne opreme, smanjenje angažmana u okviru kolektivne sigurnosti za te države.
Dok kritičari u američkom Senatu, poput Rogera Wickera, upozoravaju da je ismijavanje savezništava štetno, Trumpov tim ostaje dosljedan politici u kojoj se lojalnost u sukobima direktno nagrađuje vojnim i strateškim prisustvom SAD-a. Evropski diplomati strahuju da bi ovo mogla biti još jedna tačka pucanja unutar ionako uzdrmanog NATO saveza.