U jednom od najčuvenijih dvoraca u Škotskoj – u dvorcu Ejlin Donan – tokom arheoloških iskopavanja otkriven je neobičan predmet iz 13. vijeka. Ovaj predmet, gravoar, služio je za oblikovanje kose, saopštili su Nacionalni muzeji Škotske.
Gravoar je pronađen tokom iskopavanja u dvorcu Ejlin Donan, koji je jedna od najpopularnijih turističkih atrakcija u Škotskoj i poznat je širom svijeta. Ovaj dvorac posebno je bio važan u filmovima „Gorštak“, gdje je predstavljao dom klana Meklaud, i u filmu „Svijet nije dovoljan“, gdje je „glumio“ škotsko sjedište MI6.
Inspirisan srednjovjekovnim modnim trendovima u Francuskoj, gravoar se koristio za precizno razdvajanje kose i kreiranje složenih frizura. Izrezbaren od roga lokalnog crvenog jelena i sa figurom koja nosi kapuljaču i drži knjigu, to je jedan od samo tri primjera iz Ujedinjenog Kraljevstva i prvi koji je pronađen u Škotskoj. Gravoari se uglavnom prave od slonovače, međutim, ovaj je neobičan primjer predmeta evropskog stila napravljenog od lokalnih materijala.
Gravoar je jedan od najznačajnijih predmeta iz zbirke arheološkog materijala iz Ejlin Donana, koji su pribavili Nacionalni muzeji Škotske. Svi ti predmeti datiraju iz 13. i 14. vijeka i povezani su sa gozbama, muzikom, lovom, igrama i pomorstvom, otkrivajući priče o srednjovjekovnom životu u onome što je bio moćan centar Škotske visoravni, strateški izgrađen na mjestu gdje se spajaju tri velika jezera.
Predmeti, uključujući broševe i ukrasne igle, iskopani su pored životinjskih kostiju i lonaca – malih keramičkih šolja koje su se koristile za topljenje bakarne legure, srebra i zlata. Tragovi plemenitih metala pronađeni u njima sugerišu da su se nakit i lični odjevni predmeti izrađivali u dvorcu.
Oni čine dio jedne od najvažnijih kolekcija srednjovjekovne obrade metala u Ujedinjenom Kraljevstvu, otkrivajući kako se sve, od kopči do mačeva, proizvodilo na licu mjesta. Ispunjavaju oko 80 kutija u Centru za zbirke Nacionalnih muzeja u Grantonu, a zbirka će sada biti vrijedan resurs za istraživače.
Zbirka takođe nudi uvid u to kako su stanovnici dvorca provodili slobodno vrijeme. Uključuje dijelove igre napravljene od ukrašene kosti i reciklirane keramike i gvozdenu drombulju – muzički instrument koji se stavlja u usta i trza da bi proizveo prepoznatljiv zvuk. Životinjske kosti sa izbušenim rupama bile bi nanizane na kožni kaiš, uvijene i puštene da bi proizvele zujanje. Poznate kao „zujajuće kosti“, možda su ih djeca koristila kao igračke.
"Ovaj izuzetan gravoar pokazuje nam kako su elitni stanovnici Ejlin Donana bili uključeni u modne trendove na kontinentu. Međutim, zbirka otkriva mnogo širu sliku života u 13. i 14. vijeku. Omogućava nam da zamislimo kako je cijeli društveni spektar ljudi unutar zidina dvorca provodio dane, bilo da je oblikovao kosu, radio u kovačnici ili pravio jednostavne igračke za djecu. To je privilegovan uvid u život u srednjovjekovnoj Škotskoj koji ne dobijamo često", rekla je dr Alice Blackwell, viša kustoskinja srednjovjekovne arheologije i historije u Nacionalnim muzejima Škotske.
Nakon procvata kao centra srednjovjekovnog gelskog plemstva od 13. do 15. vijeka, značaj Ejlin Donana je opao. Do 1650. godine, čini se da je bio loše održavan, a do 1714. godine zabilježen je kao bez krova i napušten. Godine 1719. koristile su ga jakobitske snage kao skladište zaliha, a kao posljedica toga bombardovali su ga britanski ratni brodovi. Konačno su ga zauzele britanske trupe i digle u zrak kako bi spriječile da ga jakobitske pristalice ponovo koriste. Ostao je ruševina sve do ambiciozne kampanje obnove početkom 20. vijeka koja je transformisala Ejlin Donan u dvorac koji danas poznajemo.