Jedna od prvih 'žrtava' revizije Trumpove administracije mogla bi biti organizacija Vlade SAD koja dijeli pomoć širom svijeta - USAID.
Sinoć je CNN objavio da je novoformirani odjel za reviziju DOGE, kojeg vodi Elon Musk, pokušao izvršiti inspekciju u USAID-u i ući u sistem. No, izvršni direktori su to onemogućili kazavši da se radi o povjerljivim podacima.
Zbog svega je Musk objavio da je USAID kriminalna organizacija i da je 'vrijeme da umre'.
Jedan od prvih poteza Trumpove administracije bio je da obustavi sva finansiranja USAID-a na 90 dana dok se ne izvrši revizija i usklade finansiranja projekata sa novom vanjskom politikom SAD.
USAID = Meka moć SAD
To je izazvalo haos širom svijeta, jer je USAID jedna od ključnih organizacija preko koje su SAD širile svoju tzv. meku moć.
Rat Trumpove administracije sa USAID-om obradovao je čelništvo u RS koje slavi obustavu pomoći koju je USAID davao širom svijeta.
Tako su se u nekim medijima u RS upojavili izvještaji po govore o tome da je 26.000 organizacija u Sarajevo finansirano od USAID-a a sve se dovodi u vezu sa navodnim planom SAD da ruši režim Milorada Dodika u RS.
Dodik je ranije širio teorije zavjere da SAD putem USAID-a plaća medije i nevladine organizacije čiji je cilj rušenje njegovog režima, zbog čega je on bio i najavio zakon o finansiranju NVO kojim bi sve takve organizacije proglasio 'stranim agentima'.
No, paradoksalno je slavlje u RS kada se uzmu posljednji podaci o tome koliko je ovaj enitet dobio novca od USAID-a.
Naime, Raport je svojevremeno tražio podatke od Ambasade SAD u BiH o finansiranju projekata u RS i to nakon što je Dodik objavio da prekida saradnju sa Ambasadom SAD.
Samo te, 2023. godine USAID je finansirao projekte u RS vrijedne 11 miliona dolara, a sve je već iduće godine obustavljeno.
No, podaci koji se odnose na raniji period pokazuju koliko je entitet RS napredovao zahvaljujući USAID-u odnosno parama SAD.
Od 1995. godine, ulaganja američke vlade u Bosnu i Hercegovinu premašuju cifru od dvije milijarde dolara. Procjenjuje se da je oko 638 miliona dolara – oko jedne trećine ukupnih ulaganja – uloženo u Republici Srpskoj. Sjedinjene Države pomažu svim opštinama/gradovima u RS-u i trenutno provode aktivnosti u većini opština/gradova", istakli su tada iz Ambasade SAD.
Koji su projekti finansirani
Evo za šta su novci potrošeni:
"SAD su u rehabilitaciju infrastrukture u RS-u uložile oko 114 miliona dolara.
SAD su preuredile Opštinski i Okružni sud u Banja Luci, sudove u Doboju i Srebrenici, i slične objekte u drugim gradovima u RS-u, na način da budu pristupačniji i prilagođeniji svim korisnicima; pored toga uloženi su milioni u edukaciju i tehničku podršku pravosudnim zvaničnicima u RS-u.
Nakon rata, SAD su popravile mostove u Brodu, Dubici i Novom Gradu u RS-u koji se nalaze na granici između Hrvatske i BiH, što je kompanijama omogućilo nastavak izvoza svojih proizvoda. SAD su obnovile i Patra Most u Banja Luci, te mostove u Šamcu, Dubici, Gradišci, B. Brodu, Novom Gradu, Laktašima-Miloševićima i Srbac-Topola.
Naša pomoć u drugim sektorima uključuje sljedeće:
SAD su kreirale jedinstvene kontaktne centre lokalnih organa vlasti u gotovo svim opštinama u RS-u, dvostruko smanjujući vrijeme čekanja za mnoge usluge.
SAD su pružile tehničku pomoć, obuku i bespovratna sredstva malim i srednjim preduzećima u ciljanim industrijskim sektorima u RS-u – pružanje vanjskih usluga u IT sektoru, preradi drveta i metala te turizmu - kako bi se povećala produktivnost, poboljšala kvaliteta i ojačao tehnički/strukovni kapacitet zaposlenih.
SAD su mobilizirale veliku dijasporu BiH kako bi uložili kapital i prenijeli stručno znanje s ciljem otvaranja novih radnih mjesta i podsticanja ekonomskog rasta širom BiH, uključujući i RS. Do sada su SAD podržale 39 kompanija u RS-u koje su uložile više od 25 miliona KM u BiH i otvorili više od 800 novih radnih mjesta u cijeloj Republici Srpskoj.
SAD programi garancije za kredite s nekoliko komercijalnih banaka pomažu korištenje prijeko potrebnog finansijskog kapitala u privatnom sektoru.
SAD su podržale i poslovnu zajednicu u RS-u kroz BFC (business-friendly community) certifikaciju i male infrastrukturne projekte. SAD su podržale i prvu industrijsku zonu Celpak u Prijedoru.
SAD su pomogle i poljoprivrednim proizvođačima i njihovim udruženjima u RS-u kako bi usvojili i primijenili međunarodne i standarde EU, uključujući i one koji se odnose na kvalitetu proizvoda i sigurnost hrane, a neophodni su za izvoz bh. proizvoda na strana tržišta.
SAD su podržale i Agenciju za bankarstvo RS-a, kako bi im pomogli da stablizuju i vrate povjerenje javnosti u bankarski sistem, i razviju politiku promovisanja kreditiranja privatnog sektora.
SAD pomažu BiH da uspostavi transparentniji, moderniji sistem direktnog oporezivanja i plaćanja socijalnih doprinosa u svrhu stvaranja povoljnijeg poslovnog okruženja.
SAD promovišu i energetsku efikasnost i rade na poboljšanju energetske politike kako bi pomogli BiH – uključujući i RS – da poveća nivo konkurentnosti i u najvećoj mogućoj mjeri iskoristi svoj potencijal kao neto izvoznik energije. Nedavno smo razvili i Digitalni registar obnovljivih izvora energije u RS-u, što će pomoći prilikom praćenja, planiranja i promovisanja izgradnje energetskih postrojenja koja koriste obnovljive izvore energije.
SAD su podržale i otvaranje servisnih centara za najugroženije kategorije stanovništva, porodice s djecom s posebnim potrebama u Banja Luci, Foči i Trebinju. U Banja Luci su SAD pomogle i renoviranje dnevnog centra za porodice djece s posebnim potrebama.
Nakon katastrofalnih poplava 2014. godine, SAD su uložile gotovo pet miliona dolara u izgradnju 75 kuća u Doboju, Šamcu, Bratuncu i Bijeljini; zatim su pomogle malim poljoprivrednicima da se oporave i poprave staklenike, te renoviranju Veterinarske stanice u Šamcu, popravku glavne saobraćajnice u Maglaju i most Bare-Kostajnica.
SAD su renovirale i nekoliko vrtića i dječijih igrališta u Banja Luci i opremile desetine STEM učionica u školama diljem RS-a.
Nedavno su marginalizovane žene iz 20 opština u RS-u, dobile bespovratna sredstva od SAD kako bi mogle pokrenuti vlastite poslove.
SAD su rekonstruisale i zgradu Muzičke škole u Istočnom Sarajevu, sportske terene i igrališta u opštinama Bratunac, Lopare i Ugljevik, ugradili energetski efikasnu javnu rasvjetu u Srebrenici i radili na revitalizaciji brojnih drugih zajednica u nekoliko opština u RS-u.
SAD su pomogle RS i prilikom usvajanja Strategije razvoja turizma RS-a i donošenja Akcionog plana provođenja Strategije, u svrhu otvaranja novih radnih mjesta u sektoru turizma i poboljšanja konkurentnosti turističke industrije RS.