Od nedjelje, 12. oktobra, putnici iz 59 zemalja, među kojima je i Bosna i Hercegovina, suočiće se s novim pravilima prilikom ulaska u većinu zemalja Evropske unije. Na snagu stupa elektronski sistem kontrole ulaska i izlaska (EES), koji donosi jednu od najvećih promjena u graničnim procedurama u posljednjih nekoliko decenija.
Svi putnici izvan Evropske unije moraće prilikom prvog ulaska dati biometrijske podatke – otiske četiri prsta i fotografiju lica – koji će se elektronski pohraniti u zajedničku evropsku bazu. Na taj način ukida se dosadašnje pečatiranje pasoša, a svi budući ulasci i izlasci evidentiraće se digitalno.
Evropska agencija za graničnu i obalsku stražu (Frontex) razvila je i mobilnu aplikaciju „Putovanje u Evropu“, koja omogućava da putnici unaprijed registruju svoje podatke, pošalju biometrijsku fotografiju i popune upitnik o uslovima ulaska. Ove informacije putnici mogu dostaviti prije dolaska na granicu, čime će se vrijeme čekanja značajno skratiti.
Prema pravilima EES sistema, prilikom prvog prelaska granice svi podaci biće prikupljeni ručno, a već prilikom narednih putovanja moći će se koristiti samouslužni terminali. Procjenjuje se, međutim, da će ulazak u Šengen zonu u početnom periodu trajati i do pet minuta duže nego ranije.
Uvođenjem novog sistema Evropska unija želi ubrzati granične provjere, spriječiti zloupotrebe viznog režima, prekoračenje boravka i korištenje lažnih identiteta. Očekuje se da će sistem biti u potpunosti operativan do 10. aprila 2026. godine, dok će u prvim mjesecima primjene moguće dolaziti do gužvi zbog prilagođavanja.
Sistem EES biće primjenjivan u 29 evropskih zemalja – 25 članica EU, te u Švicarskoj, Norveškoj, Lihtenštajnu i Islandu. Kipar i Irska za sada ostaju izvan sistema, dok Velika Britanija, kao i do sada, ima zaseban režim graničnih kontrola.
Evidencija o ulascima i izlascima čuvaće se tri godine, dok će pojedinačni lični podaci biti pohranjeni tri godine i jedan dan od datuma posljednjeg izlaska, uz garancije da sistem poštuje najviše standarde zaštite privatnosti.
Prema navodima Granične policije BiH, sistem će se uvoditi postepeno i neće biti dostupan na svim prelazima, već samo na većim međunarodnim čvorištima.