Luksuzni Range Rover beogradskih registarskih oznaka, koji koristi sveštenik u Crnoj Gori Mitropolije crnogorsko-primorske Srpske pravoslavne crkve Mijajlo Backović, zapaljen je sinoć u Tivtu, u naselju Učuri, oko 3:30. Vozilo visoke klase planulo je tokom noći, uznemirivši stanare mirnog kraja iznad grada, a nakon intervencije vatrogasaca od automobila je ostalo gotovo samo zgarište. Istraga je u toku i tek se očekuje odgovor da li je riječ o poruci, osveti ili “klasičnom” krivičnom djelu protiv imovine.
Dramatičnost slučaja dodatno pojačava činjenica da ovo nije prvi put da Backoviću gori automobil – u januaru prošle godine ispred njegove kuće potpuno je izgorio i BMW. Dva zapaljena automobila u relativno kratkom periodu otvaraju niz pitanja: da li je sveštenik meta nepoznatih napadača, kriju li se iza napada lični, vjerski, politički ili finansijski motivi, te zašto ni nakon prve paljevine nisu otkriveni počinioci, piše Slobodna Dalmacija.
Sveštenik sa beretkom
Mijajlo Backović u crnogorskim i regionalnim medijima prikazuje se kao izrazito prosrpski, politički aktivan sveštenik u Crnoj Gori Srpske pravoslavne crkve (SPC), sa imidžom “sveštenika crvene beretke”, koji agresivno zagovara koncept “srpskog sveta” i jačanje uticaja SPC-a u Crnoj Gori. Istovremeno se oko njega vežu kontroverze – od političkog aktivizma i radikalne retorike do pitanja porijekla imovine i sigurnosnih procjena susjednih država.
Backović je paroh SPC-a u Tivtu (Mitropolija crnogorsko-primorska), koji se posljednjih godina profilisao kao jedan od najvidljivijih i politički najglasnijih sveštenika u Crnoj Gori. Mediji ga povezuju sa veteranskim miljeom – navodi se da je bivši pripadnik 63. niške padobranske brigade, što dodatno hrani njegov militarizirani imidž. Na skupovima nosi i vojne beretke.
Prema tekstovima crnogorskih portala, Backović je nakon smrti mitropolita Amfilohija napredovao u crkvenoj hijerarhiji, od paroha u Grblju do uticajne pozicije sekretara Eparhije budimljansko‑nikšićke. Njegovo ime redovno se povezuje sa Mitropolijom crnogorsko‑primorskom i širim političko-crkvenim krugom SPC-a u Crnoj Gori.
Medijski prikaz prosrpskih stavova
Velik dio medija, posebno procrnogorski i liberalni, opisuje Backovića kao jednog od lica Vučićevog “srpskog sveta” u Crnoj Gori, koji otvoreno radi na “posrbljavanju” države i učvršćivanju dominacije srpskog identiteta i jezika. U autorskim tekstovima i javnim nastupima pozivao je građane da se na popisu izjasne kao Srbi i da se izjašnjavaju za srpski jezik, što se tumači kao direktno političko djelovanje u korist velikosrpskog projekta.
U političkom smislu, mediji bilježe da je koordinirao proteste Demokratskog fronta u Budvi 2020., neposredno pred izbore “prokleo” svakog ko glasa za tadašnju vladajuću koaliciju zbog Zakona o slobodi vjeroispovijesti i aktivno učestvovao u izboru Dejana Vukšića za nosioca liste koalicije “Za budućnost Crne Gore” u Kotoru.
Zbog takvih istupa, dio medija ga naziva “sveštenik crvena beretka”, naglašavajući spoj svešteničke funkcije i militariziranog, radikalno nacionalističkog nastupa.
Backović u javnosti njeguje prepoznatljiv stil i nastup: opisuje se da kombinuje pola vojnu uniformu, pola svešteničku odoru, “organizuje omladinska pravoslavna bratstva” i koristi jak, mobilizacijski jezik. Voli “majku Rusiju i Srbiju”, čime spaja religiju, militarni simbolizam i geopolitičku retoriku.
Mediji navode da iza bratstva srpske pravoslavne omladine “Sveti Pantelejmon”, prvog takvog u Crnoj Gori (Miholjska prevlaka), stoji upravo Backović, a širi publicitet dobio je i u vrijeme spora države i SPC-a oko nelegalne krstionice na tom lokalitetu. Takve aktivnosti de facto popularizuju SPC među dijelom mlade, nacionalno orijentisane publike, ali i jačaju percepciju SPC-a kao političkog aktera u Crnoj Gori.
Istovremeno, službena Mitropolija crnogorsko‑primorska povremeno se distancira od pojedinih njegovih izjava: u jednom priopćenju naglašavaju da Backović na protestu u Morinju nije imao mandat govoriti u ime Crkve, već kao građanin, te kritikuju medije za, po njihovom sudu, pogrešno citiranje i “falsifikate”. Time se u javnosti stvara dojam napetosti između radikalnog aktivizma pojedinih sveštenika i pokušaja SPC-a da formalno zadrži distancu od otvorenog političkog naređivanja vlastima.
Kontroverze, novac i sigurnosne teme
O Backovićevom imovinskom statusu nema službenih podataka, ali mediji su problematizirali njegovo posjedovanje luksuznog BMW‑a, vrijednog više od 70 hiljada eura, koji je zapaljen ispred njegove kuće u Tivtu. U istom tekstu naglašava se da se Specijalno državno tužilaštvo nije bavilo porijeklom toga novca, što otvara pitanje kako sveštenik u Crnoj Gori dolazi do takvog vozila.
Dodatnu težinu njegovoj kontroverznosti daje činjenica da su hrvatske sigurnosne službe donijele odluku kojom mu se zabranjuje ulazak u Hrvatsku. Hrvatski mediji navode da je nepoželjan zbog izjava o Hrvatima u Crnoj Gori, a spominje se i da su ga pojedini mediji povezivali s kriminalnim strukturama, uključujući škaljarski klan i Luku Bojovića, iako to ostaje na razini medijskih navoda, ne pravomoćnih presuda.
Militant
Kada se spoje njegovi javni nastupi, militarizirani imidž, uloga u organizovanju protesta, angažman oko popisa i identitetskih pitanja te povezanost s omladinskim bratstvima i Miholjskom prevlakom, Backović u medijima izlazi kao simbol politički angažovanog SPC-a u Crnoj Gori. U procrnogorskim i liberalnim medijima prikazan je kao agresivni promotor “srpskog sveta”, dok mu prosrpski i crkveno bliski mediji često daju prostor kao glasnom kritičaru “zapadnih vrijednosti” i crnogorskog sekularnog, građanskog modela države.