Svemirske letjelice su izuzetno složeni sistemi u kojima elektronika ima ključnu ulogu. Procesori u njima često obavljaju vrlo zahtjevne proračune. Iako zvuči neobično, NASA i druge svemirske agencije često koriste integrirana kola koja danas djeluju zastarjelo. Ipak, upravo su ona idealna za uslove u svemiru.
Kada govorimo o procesorima, obično mislimo na moderne čipove iz računara ili pametnih telefona. Danas postoje izuzetno snažni sistemi, pa bi se moglo pomisliti da se takvi koriste i u svemiru. Međutim, stvarnost je drugačija, za upravljanje svemirskim misijama često nije potrebna ogromna procesorska snaga.
Svemirski procesori su iznenađujuće spori
Još tokom misije Apollo 11 Moon Landing korišten je računar Apollo Guidance Computer (AGC), koji je radio na frekvenciji od samo 2,048 MHz i imao vrlo ograničenu memoriju. Danas i najjednostavniji uređaji imaju višestruko bolje performanse.
Slična situacija je i danas, iako su tehnologije napredovale, svemirski sistemi često koriste sporije procesore nego oni koje imamo u svakodnevnoj upotrebi.
Zašto brzina nije prednost u svemiru?
Ključni problem predstavlja kosmičko zračenje. Moderni procesori imaju izuzetno male tranzistore, što ih čini osjetljivijim na radijaciju. Čestice zračenja mogu izazvati greške u radu, pa čak i potpuno zaustaviti sistem.
Zbog toga se u svemiru koriste stariji i sporiji procesori, koji su otporniji na takve uticaje. Niža radna frekvencija smanjuje vjerovatnoću grešaka i povećava pouzdanost sistema.
Pouzdanost iznad performansi
Primjeri iz prakse pokazuju koliko je pouzdanost važna. Hubble Space Telescope je prvobitno koristio vrlo jednostavan procesor, koji je kasnije zamijenjen snažnijim, ali i dalje relativno skromnim čipovima.
Sonda New Horizons, koja je proletjela pored Plutona, koristila je procesor brzine od samo 15 MHz, dok rover Curiosity na Marsu radi na oko 200 MHz, što je daleko manje od današnjih pametnih telefona.
Budućnost svemirskih procesora
Iako se koriste starije tehnologije, razvoj novih čipova za svemir i dalje traje. Problem je u tome što svaki procesor mora proći rigorozna testiranja kako bi izdržao ekstremne uslove, od temperature do zračenja.
Zbog toga svemirska tehnologija ne prati uvijek najnovije trendove, već se fokusira na ono što je najvažnije: stabilnost, dugotrajnost i pouzdan rad u najtežim mogućim uslovima.