Ekonomija

Svjetski dan štednje: Depoziti u domaćoj valuti u BiH veći od depozita u stranim valutama

Centralna banka BiH

Depoziti u domaćoj valuti u BiH prvi put su veći od depozita u stranoj valuti, što ukazuje na rast povjerenja u domaću valutu i oporavak štednje u BiH.

Centralna banka Bosne i Hercegovine (CBBiH) i ove godine, raznim aktivnostima, promoviše važnost štednje, te posjetama učenika osnovnih i srednjih škola, obilježava 31. oktobra Svjetski dan štednje. U prigodnim druženjima sa učenicima osnovnih škola „Isak Samokovlija“ i „Kovačići“ iz Sarajeva i Srednje ugostiteljsko-turističke škole i Srednje poslovno-komercijalne i trgovačke škole Sarajevo, CBBiH je edukativnim aktivnostima nastojala podići svijest mlađih o potrebi i značaju štednje.

I ovaj vid obilježavanja Svjetskog dana štednje, sastavni je dio finansijske edukacije koju CBBiH posljednjih godina provodi s ciljem jačanja finansijske inkluzije na način odgovornog upravljanja finansijama za dobrobit ekonomskoga razvoja i rasta Bosne i Hercegovine.

Prema posljednjim raspoloživim podacima CBBiH, na kraju septembra 2022. godine ukupni depoziti stanovništva kod komercijalnih banaka u BiH iznosili su 14,22 milijarde KM.

Na godišnjoj osnovi, depoziti stanovništva na kraju septembra bilježe pad od 271,8 miliona KM ili 1,9%. To je, prvenstveno, posljedica povlačenja depozita i neizvjesnosti zbog rata u Ukrajini u periodu od marta do maja, da bi nakon toga došlo do ponovnog porasta depozita. Uočava se promjena preferencije u pogledu likvidnosti, jer građani značajno povećavaju svoja držanja u depozitima koji su visoko likvidni i raspoloživi u kratkom roku (transakcijski depoziti rastu za 10,7%), dok se kod oročenih i štednih depozita bilježi pad od 13,8%.

Posmatrano po ročnoj strukturi, oročeni i štedni depoziti na kraju septembra 2022. godine iznose 4,70 milijardi KM ili 33,1% ukupnih depozita stanovništva, od toga kratkoročni depoziti čine 356 miliona KM (7,6%), a dugoročni 4,35 milijardi KM (92,4%). Transakcijski računi i depoziti po viđenju iznose 9,52 milijarde KM i čine 66,9% ukupnih depozita stanovništva, od toga transakcijski računi iznose 5,72 milijarde KM, a depoziti po viđenju 3,80 milijardi KM.

U pogledu valutne strukture, nedavno je došlo do bitne promjene koja se ogleda u tome da su ukupni depoziti u domaćoj valuti prevazišli ukupne depozite u stranim valutama. Depoziti u domaćoj valuti su dostigli iznos od 7,29 milijardi KM što čini 51,3% učešća, dok depoziti u eurima i u KM sa valutnom klauzulom vezanom za euro valutu iznose 6,26 milijardi KM ili 44,0%. Štednja u ostalim stranim valutama je vrlo skromna i iznosi 674 miliona KM ili 4,7% učešća.

Većina građana veruje da je štednja važna, ali manji broj je u mogućnosti da redovno odvaja novac na mjesečnom nivou, naročito danas kada inflacija smanjuje kupovnu moć. Stanovnici BiH štede novac kako bi stvorili rezerve za teže periode koji mogu doći, a jedan dio to čini kako bi finansirali veće kupovine ili odlaske na odmor. Domaće depozitne institucije pružaju sigurno utočište za domaće štediše, a regulatorne javne institucije pažljivo nadgledaju njihov rad da bi osigurale da se sa štednjom građana upravlja na propisan i siguran način.

Depoziti građana predstavljaju glavni izvor finansiranja za domaće banke i imaju daleko najveće učešće od 49,6% u ukupnim depozitima kod komercijalnih banaka i njihovoj zaštiti se posvećuje velika pažnja od svih uključenih institucija.